أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

228

قانون ( فارسى )

آويزه را مىخورد . داروى گرى چركين و قوبا است . نمك را با روغن زيتون و سركه بر تن مالند و پهلوى آتش نشينند عرق مىكنند و خارش و بويژه خارش بلغمى تسكين يابد . نمك و روغن زيتون را بر سوختگى گذارند - و اگر نمك بوره‌اى و افريقى باشد بهتر است - از تاول زدن منع مىنمايد . بوركها هيچ‌كدام در گرد آوردن و خشكانيدن به نمك نمىرسند . نمك كه مادهء رطوبتى در او است از هر بوركى گدازنده‌تر و خشكاننده‌تر و جمع‌آورنده‌تر و گيرنده‌تر است . زيرا در اجزاى اندام بيشتر ماندگار است . مفاصل : نمك و آرد و عسل ضماد شود پيچش عصب را راست كند ، داروى نقرس است . نمك با روغن زيتون مخلوط كنند و بر تن مالند خستگى را دركند . سر : نمك و پيه هندوانهء ابو جهل را بر سر مالند جوشها را خوب كند . نمك‌اندرانى هوش بيفزايد . نمك خوردنى و بخصوص نمك‌اندرانى لثهء سست را محكم كند . نمك و سركه ضماد شود و بر گوش گذارند درد گوش تسكين يابد . چشم : زياده گوشت پلك را مىخورد و ناخنه را مىزدايد . قسمت شفاف و درخشانش در علاج تم و سفيدى چشم ويژگى دارد . لكهء سياه خونى كه در چشم پديد آيد نمك و روغن زيتون و عسل را ضماد كنند و بر چشم گذارند لكه را از بين مىبرد . سينه : نمك‌اندرانى و نفطى و ساير نمكها بلغم لزج را در سينه از هم مىپاشند . اندامهاى تنفسى : نمك نفطى را با عسل و سركه به كام بيندايند در علاج خناق و ورم زبان كوچك و خرخر كردن مفيد است . اندامان غذا : نمك درد معدهء سرد را دوا كند . هر نمكى و بويژه نمك نفطى و اندرانى در استفراغ كمك هستند . اندامان دفعى : همه انواع نمك مواد دردى را بيرون ريزند و سرازير شدن خوراك را آسان كنند . نمك نفطى بلغم گنديده و مادهء آبكى و مرارى و سودا را پراكنده كند و در حقنه به كار مىبرند . نمك بسيار سياه كه نفطى نيست بلغم و سودا را بيرون راند . نمك تلخ در بيرون انداختن سودا بسيار فعال است . نمك اندرانى در بيرون ريختن بلغم نارسيده بسيار مؤثر است و سودا را اسهال دهد . تنها نمك خودبخود بهترين داروى ديزانترى است . نمك داروهاى مسهل را در بركندن سودا و رطوبتهاى لزج از اجزاء اندامان كمك مىكند . و اگر با عسل و پونه باشد باز در بركندن سودا و رطوبتهاى لزج مؤثر است و قرحه‌هاى ذكر را معالجه مىكند . زهرها : با تخم كتان ضماد شود پادزهر نيش كژدم است . با پونهء كوهى و زوفا و عسل پادزهر مار شاخدار است . با سركه و عسل پادزهر هزارپا و زنبورها است . نمك و سكنجبين گزند افيون و قارچ سمى را خنثى كند . ملوخيا ( ملوكيه ، پنيرك بستانى ) : همان پنيرك است و در فصل خاء كه خبازى را شرح مىدهيم ذكر خواهد شد . مزاج : در اول سرد و در دوم تر است . اندامان غذا : چنان كه گويند راه‌بندانهاى كبد را باز مىكند . مشمش ( زردآلو ) : گزينش : بهتر از همه زردآلوى ارمنى است كه به زودى فاسد نمىشود و نمىترشد . كسى كه زردآلو مىخورد بايد يك درهم مصطكى و يك درهم انيسون يا از هر يكى دو درهم را در شراب خالص يا شراب مويز يا شراب عسل ريزد و بخورد . مزاج : در دوم گرم و تر است . روغن هسته‌اش در سوم گرم و خشك است . خاصيت : خلط زردآلو زود مىگندد . اندامان غذا : كمپوت زردآلو رفع تشنگى